Aengus Ó Snodaigh
Question:270. D'fhiafraigh Deputy Aengus Ó Snodaigh den Aire Oideachais agus Óige [66419/26]
View answerTuesday, 22 September 2026
Questions (270, 271)
Aengus Ó Snodaigh
Question:271. D'fhiafraigh Deputy Aengus Ó Snodaigh den Aire Oideachais agus Óige [66418/26]
View answerWritten answers
I propose to take Questions Nos. 270 and 271 together.
Tá an rialtas seo tiomanta ar son tacú le scoláirí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu chun a lánacmhainneacht a bhaint amach agus tá roinnt gealltanais i gClár an Rialtais chun an aidhm seo a bhaint amach.
Tá mo Roinn tiomanta go mbeadh an Ghaeilge mar ghné lárnach den churaclam scoile. Is cuid ríthábhachtach dár bhféiniúlacht náisiúnta agus dár n-oidhreacht oideachais í an Ghaeilge, agus leanann a cur chun cinn de bheith mar phríomhthosaíocht againn.
I gcúinsí áirithe, féadfar díolúine ó staidéar na Gaeilge a dheonú do dhalta bunscoile nó do scoláire iar-bhunscoile. Tá an t-údarás ag bainistíocht na scoile díolúine a dheonú de réir na gcritéar atá leagtha amach i gCiorcláin 0054/2022 (Bunscoil) agus 0055/2022 (Iar-bhunscoil).
Tá riachtanais shonracha ann do gach critéar nach mór a chomhlíonadh sula bhféadfaidh príomhoide díolúine a dheonú agus seans nach leor riachtanas breise ann féin.
Tá prionsabail na hionchuimsitheachta agus na foghlama difreáilte mar bhonn le sonraíochtaí curaclaim bunscoile agus iar-bhunscoile. Baineann siad le rannpháirtíocht daltaí agus scoláirí i ngach ábhar, an Ghaeilge ina measc. Dá réir sin, moltar do scoileanna deiseanna a sholáthar do gach dalta agus scoláire páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí teanga agus cultúrtha Gaeilge. Ba cheart é seo a dhéanamh a mhéid is féidir agus ar bhealach atá tairbheach, ba cheart é a dhéanamh ar leibhéal atá oiriúnach dá riachtanais foghlama agus chun leibhéal inniúlachta pearsanta a bhaint amach atá oiriúnach dá gcumas.
Tugann mo roinn le fios go soiléir go bhfuil impleachtaí atá an-suntasach go deo ag baint le cinneadh a dhéanamh díolúine a bhronnadh ar scoláire ó staidéar na Gaeilge maidir lena bhfoghlaim/a ndeiseanna fostaíochta amach anseo agus níor cheart díolúintí a dheonú ach amháin i gcúinsí eisceachtúla. De ghnáth, is chun leasa an linbh leanúint de bheith ag déanamh staidéar ar an nGaeilge go dtí leibhéal an chúigiú nó an séú rang ar a laghad sula ndéantar aon chinneadh chun díolúine a dheonú, ionas go mbeidh an deis is mó acu páirt a ghlacadh i bhfoghlaim na Gaeilge.
Ba mhaith liom a shoiléiriú nach bhfuil aon ról oideolaíoch ag Cúntóirí Riachtanas Speisialta inár scoileanna toisc go dtacaíonn siad le scoláirí inár gcóras oideachais a bhfuil riachtanais chúraim aitheanta agus taifeadta acu.
Is iad múinteoirí ábhair na ndaltaí atá freagrach as oideachas na ndaltaí uile, lena n-áirítear iad siúd a bhfuil riachtanais foghlama oideachais speisialta acu. Is acmhainn bhreise í an leithdháileadh Múinteoir Oideachais Speisialta (MOS) chun tacú leis na daltaí sin sa scoil a bhfuil riachtanas speisialta oideachais acu.
Leagtar amach go soiléir i dtreoirlínte MOS do gach iar-bhunscoil go bhfuil an fhreagracht ar an múinteoir ábhair maidir le rochtain a fháil ar an bhfaisnéis uile i gComhad Tacaíochta an Scoláire agus/nó i bPlean Tacaíochta an Scoláire atá ábhartha agus riachtanach chun pleanáil éifeachtach a dhéanamh don teagasc agus don fhoghlaim ag leibhéal an ábhair phríomhshrutha. Is gá don múinteoir ábhair a chinntiú freisin go soláthraítear clár foghlama agus timpeallacht foghlama do gach duine óg a chuireann ar a gcumas rochtain a fháil ar churaclam leathan agus cothrom, páirt a ghlacadh ann agus a lánacmhainneacht a bhaint amach ann.
Is cinneadh de chuid fhoireann cheannaireachta na scoile é an cinneadh i dtaobh díolúine ón nGaeilge a dheonú ar dhalta más rud é go mbeadh a leithéid chun leasa oideachais an dalta sin. Ní bheadh ról ag an múinteoir oideachais speisialta sa phróiseas sin ach amháin chun aon ionchur cuí a sholáthar chun tacú le próiseas cinnteoireachta na scoile i gcás ina bhfuil riachtanais foghlama oideachais speisialta ag an scoláire.
Tá mo Roinn agus an Chomhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta (CNOS) tiomanta ar son córas oideachais a sheachadadh atá ar an gcaighdeán is airde, áit a mothaíonn gach leanbh agus duine óg go bhfuil luach ag baint leo agus go dtacaítear leo agus go gcothaíodh iad chun a lánacmhainneacht a bhaint amach.
Question No. 271 answered with Question No. 270.